Kuropatwa (Perdix perdix)
Jak wygląda kuropatwa?
Kuropatwa ma na czole, wokół oczu i podgardlu upierzenie
rdzawoczerwone. Grzbiet i skrzydła z wierzchu brązowo-szare z czarnymi,
popielatymi i rdzawymi znakami. Podbrzusze i szyja popielata, marmurkowana. Na
piersiach, na brudnobiałym tle, kasztanowo-brązowa plama, która u kogutów i
bardzo starych kur ma kształt podkowy otwartej do dołu. Dziób krótki
niebieskawo-szary. Kuropatwa ma długość około 30 cm, w rym ogon 8 cm, rozpiętość
skrzydeł około 45 cm i masę około 0,4 kg.
Jak odróżnić koguta od kury?
Kogut ma na piersiach kasztanowo-brązową podkowę otwartą do dołu,
kura zaś tylko białą plamę, aczkolwiek zdarzają się też okazy z niewyraźną
podkową lub rdzawą plamą (stare lub jałowe). Cechą, która pozwala odróżnić płeć,
jest upierzenie skrzydeł od góry: kogut ma pióra rdzawo-brązowe z czarną plamą i
jednym bledszym paskiem wzdłuż stosiny; kura zaś nie ma tych plam, ale ma na
piórkach kilka rdzawych lub płowych poprzecznych pasków.
Jak odróżnić kuropatwę młodą od starej?
Cieki: młode - żółtawe (do pierwszej zimy), stare - niebieskawo-szare (sine).
Dziób: młode - czarny, stare – sino-szary.
Upierzenie głowy: młode - ciemnoszare, stare ciemnobrązowe.
Obrzeże oczu: młode – niebiesko-siwe, stare - czerwone ciemno cętkowane.
Lotki: młode - szpiczaste, stare - okrągłe.
W jakich warunkach terenowych przebywa kuropatwa?
Kuropatwa bytuje najchętniej na suchych polach uprawnych przeplatanych krzakami, kamionkami lub małymi laskami, które dają schronienie przed drapieżnikami skrzydlatymi i w czasie zawiei śnieżnych. W terenie pagórkowatym przebywają zawsze na polach niżej położonych. Wczesną jesienią kuropatwy najczęściej przebywają w ziemniaczyskach lub buraczyskach, w październiku - w łubinach, seradeli, w niskich zagajnikach, krzakach i na łąkach.
Czym żywi się kuropatwa?
Kuropatwa żywi się głównie nasionami chwastów, traw i ziół, ziarnem zbóż, jagodami krzewów, a ponadto owadami, chrząszczami, gąsienicami i muchami. Kuropatwy jedzą również zieleninę, a więc pączki ziół i traw, małe listki, kapustę i koniczynę. Ziarno prosa, konopi, tatarki i pszenicy jest ich przysmakiem. Bardzo młode kuropatwy żywią się przede wszystkim owadami. W zimie kuropatwy żyją oziminami zbóż.
Kiedy odbywają się lęgi kuropatw?
W końcu zimy (luty-marzec) stada kuropatw rozbijają się na pary, które obierają sobie rewir bytowania i tej ostoi bronią przed inną parą. W maju-czerwcu kura składa 10-15 jaj, a czasem więcej, w gnieździe na ziemi, na które wyszukuje małe wgłębienie, najczęściej na łące lub w polu zasianym koniczyną, rzepakiem, zbożem lub mieszanką, a następnie wyściela je trawą. Młode kury znoszą więcej jaj, a stare mniej. Również po zniszczeniu pierwszego gniazda kury znoszą jaja jeszcze raz, ale wtedy już mniej, 6-8 sztuk. Wysiadywanie trwa 24-25 dni. Jaja są koloru oliwkowo-brunatnego. Zarówno kura, jak i kogut są troskliwymi rodzicami w wychowywaniu młodych. W okresie wysiadywania matka pozostaje na gnieździe bardzo wytrwale i często traci życie pod kosą żniwiarzy. Młode kuropatwy mają pierwsze upierzenie popielate o zielonkawym odcieniu i stąd ich nazwa “zielonki". Na początku sierpnia zaczynają się pierzyć i w tym czasie wypadają im środkowe pióra sterówek (pióra ogona) nadając ogonowi kształt widełek. Młode w tym okresie noszą nazwę “widłówki". Po całkowitym wypierzeniu się, kiedy otrzymają już upierzenie dojrzałej kury, nazywa się je “farbówkami". Pełną dojrzałość osiągają po 5-6 miesiącach.
Jaki jest tryb życia kuropatw?
Kuropatwy, z wyjątkiem okresu lęgów, żyją gromadnie. Stado tworzy zwykle para starek i młode, a więc jedna rodzina. Zwykle stado prowadzi stara kura, a nad bezpieczeństwem stada czuwa kogut. Jego to głowę widać, gdy stado żeruje albo przylega do ziemi w razie niebezpieczeństwa. Czasem późną jesienią 2 lub 3 gniazda łączą się w jedno stado. Są to ptaki osiadłe i bardzo przywiązane do obranego miejsca. Dlatego też w zasadzie od wiosny do jesieni, a nawet w zimie można je spotkać stale w tym samym miejscu.
Kuropatwy żerują w dzień. Rano z brzaskiem dnia poćwierkują: kogut - czrirrap, a kura - czrirrit, potem kilkakrotnie przelatują z miejsca na miejsce, a następnie zapadają na żer i tam pozostają przez cały dzień, chyba że zostaną spłoszone przez psa lub człowieka. Nad wieczorem znowu odzywają się i potem przelatują na nocny zapad. Ranne przeloty mają dla myśliwego szczególne znaczenie, gdyż obserwując je można ustalić, gdzie w ciągu dnia odnaleźć kuropatwy.
Zimą w czasie dużych śniegów kuropatwy zbliżają się do zabudowań gospodarczych lub w celu zdobycia żeru z końskich odchodów siedzą w pobliżu dróg, którymi. jeżdżą pojazdy konne. Kuropatwa cieknie bardzo szybko.
W jakim okresie wolno polować na kuropatwy?
Polowanie na kuropatwy dozwolone jest na jesieni (wrzesień-październik).
Jakie są sposoby polowania na kuropatwy?
Na kuropatwa poluje się przeważnie indywidualnie z psem. Polowanie indywidualne odbywa się w ten sposób, że po rozpoznaniu terenu i ustaleniu, gadzie jest jakieś kartoflisko, buraczvsko, nie podorane ściernisko lub pole pokryte jeszcze roślinnością, wchodzi się na tu pole pod wiatr kierując się w miarę możności w poprzek redlin, wtedy bowiem kuropatwy podrywają się, a nie ciekną wzdłuż redlin. Jeżeli idzie się wzdłuż redlin, kury wyciekają do przodu, dlatego też dochodząc do końca pola należy iść szczególnie wolno albo nawet przystanąć, ażeby kury podrywały się pojedynczo. Polując z psem legawym trzeba baczyć na jego zachowanie: jeżeli wystawia, wówczas należy wolno iść do przodu, co daje możność podejścia bliżej na strzał, a ponadto kuropatwy będą podnosić się pojedynczo. Po strzałach myśliwy powinien zapamiętać miejsce, gdzie spadła ubita lub zbarczona sztuka oraz gdzie zapadła reszta rozbitego stada. W poszukiwaniu tych ostatnich należy podchodzić ze strony przeciwnej do kierunku strzału, tzn. od tej, w którą kierowały swój lot. Obowiązkiem myśliwego jest odszukać wszystkie postrzałki.
Kuropatwy ciągną przeważnie pod wiatr, w kierunku zagajników, krzaków, ogrodów lub kamionek. Ruszone z żerowiska po 2-3 poderwaniach często wracają na to samo miejsce.
Jakie są zasady strzału do kuropatw?
Polując na kuropatwy strzela się zawsze do pojedynczej sztuki znajdującej się na skraju stada. Nie należy strzelać do pierwszej podrywającej się kuropatwy, bo to przeważnie przodownica stada. Strzał do całego stada daje dużo postrzałków i małe efekty, przez to jest łowiecko szkodliwy i nieetyczny. Kuropatwa ma lot szybki, dlatego przy strzale należy dawać odpowiednie wyprzedzenie, w szczególności do kur defilujących. Ze względów hodowlanych nie należy odstrzeliwać więcej niż 50% stada, należy bowiem pamiętać, że w okresie zimy znaczny procent kuropatw ginie z zimna i głodu oraz niszczony jest przez drapieżniki.
Jak kuropatwa zaznacza strzał?
Kuropatwa zaznacza strzał w następujący sposób:
- zbarczona (postrzał w skrzydło) spadając bije zdrowym skrzydłem, na ziemi jednak cieknie i może być trudna do znalezienia;
- trafiona w płuca lub plecy początkowo leci normalnie, a potem po przelocie nawet 300 m wznosi się w górę (10-30 m) i następnie z wysoka spada martwa (jest to tzw. świeca);
- trafiona w głowę, lecz nieskutecznie, leci ukośnie w górę, trzepie się i spada, często jeszcze żywa, ale unieruchomiona;
- trafiona w brzuch opuszcza cieki na dół i po chwili pada martwa.
Jak usuwa się wnętrzności z kuropatwy?
Wnętrzności usuwa się w ten sposób, że w odbytnicę kuropatwy wkłada się małą kulkę (gałązkę w kształcie haczyka), którą po przekręceniu wewnątrz należy wyciągnąć razem z wnętrznościami. Jeżeli za pierwszym razem zabieg niezupełnie się uda, należy go powtórzyć. Przy zabiegu tym trzeba uważać, ażeby nie rozerwać jelit i nie rozlać ich zawartości do wnętrza kuropatwy. Zabieg ten nazywa się kulkowaniem.
Jaki jest pożytek z kuropatwy?
Kuropatwa oddaje rolnikowi duże usługi, gdyż zjada nasiona chwastów, wszelkiego rodzaju owady, a między innymi i stonkę ziemniaczaną. Upolowana daje smaczną dziczyznę.